George W. Bush Institut, kojeg je ovaj bivši američki predsjednik osnovao 2009. godine, neposredno nakon okončanja svog drugog mandata na čelu SAD, objavio je analizu o ruskom targetiranju evropskih zemalja pod naslovom “Strateška korupcija u Rusiji: Ciljanje evropske politike”.

U ovom izvještaja tri američka eksperta od kojih su dvojica ruskog porijekla, Albert Torres, Ruslan Stefanov i Martin Vladimirov, upozoravaju na rusko političko uplitanje velikih razmjera. Žrtve su, navodi se tri države, a to su Albanija, Bosna i Hercegovina i Crna Gora, prenosi Fokus.

Albanija, BiH i Crna Gora

- Izvještaji zapadnih obavještajnih službi ukazuju na to da gotovo da nema zemlje u Evropi koja nije oštećena ruskim miješanjem, ali neke od ranjivijih članica Evrope na istoku postale su žrtve ruskog političkog uplitanja velikih razmjera, poput Albanije, Bosne i Hercegovine i Crne Gore - navodi se u izvještaju.

Autori u spomenutoj analizi ističu da je Rusija iskoristila svoju energetsku moć kako bi vršila pritisak i dodvoravala se Bugarskoj zbog njene podrške Ukrajini, te da je zadržala Srbiju i Bosnu i Hercegovinu u svojoj političkoj orbiti, dok je s druge strane namamila Tursku u stratešku dvosmislenost, pa čak i manipulisala Njemačkom da je učini saučesnicom.

- Bez adekvatnog rješavanja nedostataka u evropskom političkom finansiranju, ekonomskoj sigurnosti, demokratskoj otpornosti, upravljanju i odbrani, Rusija će i dalje moći manipulirati dinamikom evropske politike. Rješavanje ovih nedostataka zahtijevat će unapređenje postojećih politika kako bi se evropska pitanja koja su podložna eksploataciji od strane stranih aktera transformirala u odgovarajuće kontrole koje štite integritet evropske politike - navodi se u analizi.

Dalje se navodi da je Rusija iskoristila svoje historijske trgovinske veze s evropskim energetskim sektorom, koje su često predstavljale monopolsku moć, kako bi pružila uslugu ili kaznu zavisnim zemljama. 

- Zemlje koje i dalje smatraju Rusiju pouzdanim izvorom energije, naime Mađarska i Slovačka, pružaju Rusiji politički i ekonomski kapital za održavanje njene vojne kampanje u Ukrajini. Sirova nafta i plin iz naftovoda postali su roba od praktičnosti za Rusiju, koja koristi atraktivne cijene roba za dvije evropske zemlje kako bi stvorila trenje u EU pri donošenju odlučnih političkih odluka - stoji u ovoj analizi.

Preporuke Evropskoj uniji

Autori smatraju kako trenutno države članice EU mogu razvijati politike koje su ekskluzivne za njihovu naciju, a svaka zemlja je odgovorna za provođenje zajedničkih politika EU, poput borbe protiv korupcije, pranja novca, provjere investicija, sankcija, kontraobavještajnih aktivnosti itd. 

- Fragmentirana struktura političkih i finansijskih zakona čini neke države članice sklonijima nezakonitim operacijama utjecaja. To ostavlja te države članice da se nose s mnogo jačim protivnikom u ime cijele EU, što Rusiji omogućava da orkestrira opasne političke reakcije i društvene poremećaje. Nova strategija usmjerena na jačanje mehanizama za borbu protiv korupcije u cijelom bloku neophodna je za rješavanje ovog izazova, uključujući osnaživanje kapaciteta za provođenje zakona na nivou EU putem Evropskog javnog tužioca (EPPO), Evropskog tijela za borbu protiv prevara (OLAF) i Evropskog tijela za borbu protiv pranja novca (AMLA) - navodi se u analizi.

Preporuke

U preporukama su naveli kako bi evropski kreatori politika i parlamenti trebali bi uvesti zahtjeve i zahtijevati odgovornost političkih stranaka u državama članicama da otkriju porijeklo svojih političkih donacija i finansiranja.

- Evropska komisija trebala bi osnovati nezavisni nadzorni odbor za provođenje revizija obrazaca za finansijsko izvještavanje koje podnose političke stranke. Evropski stručnjaci za borbu protiv korupcije, ilegalno finansiranje i upravljanje trebali bi temeljito provjeriti donacije sa stranom vezom. EU bi trebala propisati – i provoditi – da zemlje objavljuju dokumente o finansijskom izvještavanju koji detaljno opisuju donacije i rashode domaćih političkih stranaka - stoji u ovom dokumentu.

(Fokus.ba/DEPO PORTAL/au)